Kilka sposobów na zwiększenie motywacji do doskonalenia czytania z wykorzystaniem książek i klocków PUS

Nauka czytania 2

Nauka czytania to proces, który wymaga czasu, systematyczności i wielu okazji do kontaktu z tekstem. Dla jednych dzieci będzie fascynującą przygodą, dla innych – mozolnym ćwiczeniem, które szybko zacznie kojarzyć się z obowiązkiem. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby szukać sposobów na ćwiczenie czytania, które nie będą opierały się wyłącznie na tradycyjnych kartach pracy czy odpytywaniu z kolejnych sylab i wyrazów.

Jednym z rozwiązań może być wykorzystanie książek i klocków PUS – systemu opartego na zasadzie Pomyśl – Ułóż – Sprawdź. Dzięki połączeniu książki z zadaniami oraz charakterystycznych klocków z ponumerowanymi polami dziecko może ćwiczyć czytanie w sposób angażujący, a jednocześnie otrzymywać informację zwrotną o poprawności wykonania zadania.

1. Zamień ćwiczenie w zabawę

Ilustracja dotycząca nauki czytania.
Nauka czytania

Jednym z najprostszych sposobów na zwiększenie motywacji jest zmiana sposobu myślenia o ćwiczeniu. Zamiast mówić: „Teraz poćwiczymy czytanie”, można zaproponować dziecku zadanie w formie zabawy: „Sprawdźmy, czy uda ci się rozwiązać tę zagadkę”.

Książki PUS zawierają zadania, które wymagają od dziecka czytania poleceń, wyrazów, zdań lub krótkich tekstów, a następnie wskazania właściwego rozwiązania. Dziecko nie wykonuje więc ćwiczenia wyłącznie po to, aby „dobrze przeczytać”. Czytanie staje się środkiem prowadzącym do konkretnego celu.

To ważna zmiana. Dziecko koncentruje się na rozwiązaniu zagadki, odnalezieniu odpowiedzi czy ułożeniu właściwego zestawienia, a jednocześnie wielokrotnie ćwiczy czytanie. Sprawdzą się tutaj serie książek PUS „Sylaba, wyraz, zdanie” oraz „Sylabowe potyczki”.

2. Pozwól dziecku samodzielnie sprawdzić odpowiedź

Jedną z dużych zalet systemu PUS jest możliwość samodzielnego sprawdzenia poprawności rozwiązania. Dziecko po wykonaniu zadania może zamknąć pudełko z klockami, a następnie sprawdzić, czy otrzymało prawidłowy układ.

Dla małego czytelnika taka informacja zwrotna może być bardzo motywująca. Układ klocków taki sam, jak ten znajdujący się przy rozwiązywanym ćwiczeniu, oznacza, że całe zadanie zostało rozwiązane prawidłowo. Dzięki temu dziecku nie musi za każdym razem czekać na ocenę dorosłego.

Zamiast pytać: „Czy dobrze to zrobiłem?”, może samo przekonać się, czy rozwiązanie jest prawidłowe.

To buduje poczucie sprawczości. Dziecko stopniowo odkrywa, że potrafi nie tylko wykonać zadanie, ale także kontrolować własną pracę.

Warto przy tym unikać natychmiastowego poprawiania każdego błędu. Jeśli dziecko ma możliwość samodzielnego sprawdzenia rozwiązania, dobrze dać mu chwilę na odkrycie pomyłki i pokazać strategie, jak wrócić i samodzielnie poprawić źle rozwiązane zadanie.

3. Dobieraj zadania do aktualnych możliwości dziecka

Motywacja spada, kiedy zadanie jest zdecydowanie za trudne. Dziecko, które dopiero zaczyna czytać, może szybko się zniechęcić, jeśli otrzyma tekst wymagający płynnego czytania długich zdań. Dlatego warto dobierać książki PUS odpowiednio do poziomu umiejętności dziecka.

Na początku sprawdzą się zadania oparte na rozpoznawaniu liter, sylab, prostych wyrazów czy krótkich zdań. Wraz z rozwojem umiejętności można przechodzić do bardziej rozbudowanych tekstów i zadań wymagających rozumienia przeczytanej informacji.

Dobrze dobrany poziom trudności zadania pozwala dziecku doświadczać sukcesu. A sukces jest jednym z najskuteczniejszych naturalnych wzmacniaczy motywacji.

4. Czytajcie razem

PUS może być również świetnym narzędziem do wspólnego czytania. Nie zawsze dziecko musi wykonywać całe zadanie samodzielnie.

Rodzic lub nauczyciel może przeczytać polecenie, a dziecko wybrane wyrazy. Można też czytać naprzemiennie – jedno zdanie czyta dorosły, kolejne – dziecko.

Innym pomysłem jest „czytanie z pomocą”. Dorosły rozpoczyna zdanie, a dziecko je kończy. Przy trudniejszym wyrazie można się zatrzymać i wspólnie podzielić go na sylaby.

Takie podejście jest szczególnie wartościowe wtedy, gdy dziecko dopiero nabiera pewności siebie. Nie chodzi przecież o to, aby za każdym razem udowadniało, że potrafi przeczytać cały tekst bez pomocy. Ważniejsze jest, aby miało pozytywne doświadczenia związane z czytaniem.

5. Wprowadź element wyboru

Dzieci chętniej angażują się w aktywności, w których mogą mieć choć trochę wpływu na przebieg zabawy.

Dlatego warto pozwolić dziecku wybrać książkę lub zdecydować, które zadanie chce wykonać jako pierwsze.

Można powiedzieć: „Wolisz dzisiaj zadania z wyrazami czy krótkimi zdaniami?” albo: „Wybierz stronę, od której zaczniemy”.

Taki drobny wybór nie oznacza rezygnacji z nauki. Przeciwnie – dziecko otrzymuje sygnał, że jego zdanie ma znaczenie. Dzięki temu łatwiej angażuje się w zaproponowaną aktywność.

6. Stawiaj na krótkie, regularne ćwiczenia

Ilustracja na temat nauki czytania.
Rozbudzanie zainteresowań czytelniczych

W nauce czytania ważniejsza od jednorazowego, długiego treningu jest regularność.

Nie trzeba przeznaczać na ćwiczenia kilkudziesięciu minut dziennie. Czasem wystarczy 10–15 minut, podczas których dziecko wykona kilka zadań.

Książki PUS dobrze sprawdzają się w takich krótkich sesjach. Można wykorzystać je rano przed wyjściem z domu, po powrocie ze szkoły lub jako spokojną aktywność przed snem.

Warto kończyć ćwiczenie wtedy, gdy dziecko wciąż ma poczucie, że dobrze się bawi. Nie trzeba koniecznie „zrobić całej strony”. Lepiej pozostawić niedosyt, niż doprowadzić do zmęczenia i frustracji.

7. Wykorzystuj czytanie ze zrozumieniem

Doskonalenie czytania nie powinno ograniczać się do mechanicznego odczytywania wyrazów. Równie ważne jest rozumienie tego, co dziecko przeczytało. Zadania PUS mogą być punktem wyjścia do krótkiej rozmowy. Po przeczytaniu tekstu można zapytać: „O czym był ten fragment?”, „Która informacja była najważniejsza?”, „Co wydarzyło się najpierw?”, „Jak myślisz, dlaczego bohater tak postąpił?”.

Dzięki temu dziecko zaczyna zauważać, że czytanie służy przede wszystkim zdobywaniu informacji, poznawaniu historii i odkrywaniu nowych rzeczy.

8. Zorganizujcie małe wyzwanie

Dzieci często lubią wyzwania, pod warunkiem że nie zamieniają się one w presję na wynik.

Można stworzyć własny „czytelniczy challenge”. Za każde wykonane zadanie dziecko otrzymuje np. możliwość przesunięcia pionka na przygotowanej planszy. Po kilku krokach osiąga ustalony cel. Nie musi to być nagroda materialna. Sukcesem może być wybór kolejnej książki do wspólnego czytania, przygotowanie zabawy dla rodziny czy możliwość wybrania tematu następnych zadań. Warto pamiętać, że najważniejszą nagrodą powinno być samo doświadczenie postępu.

9. Nie porównuj dziecka z innymi

Jednym z największych wrogów motywacji jest porównywanie. Zdanie: „Zobacz, Zosia już czyta cały tekst, a ty jeszcze się mylisz” może sprawić, że dziecko zacznie traktować czytanie jako sprawdzian własnych możliwości. Znacznie bardziej wspierające będzie zauważenie i docenienie indywidualnego postępu: „Dzisiaj przeczytałeś ten wyraz samodzielnie”. „Wczoraj potrzebowałeś w tym pomocy, a dzisiaj poradziłeś sobie bez niej”.

PUS może pomagać w obserwowaniu właśnie takiego postępu. Dziecko może wracać do podobnych typów zadań i zauważać, że z czasem wykonuje je coraz sprawniej.

10. Pokaż, że czytanie ma praktyczny sens

Największą motywacją do nauki czytania może być świadomość, że umiejętność ta jest naprawdę potrzebna. Dlatego warto łączyć ćwiczenia z codziennym życiem. Czytamy przecież nazwy produktów, wiadomości, instrukcje, przepisy, mapy, informacje na tabliczkach czy biletach.

Książki PUS mogą być jednym z elementów tej większej przygody z czytaniem. Nie powinny zastępować kontaktu z prawdziwymi książkami, czasopismami czy tekstami obecnymi w codziennym otoczeniu. Mogą natomiast stanowić atrakcyjny sposób na dodatkowe ćwiczenie konkretnych umiejętności.

Pomyśl – Ułóż – Sprawdź, czyli ucz się samodzielności

Siła systemu PUS tkwi nie tylko w tym, że dziecko czyta i rozwiązuje zadania. Ważny jest również sam schemat działania: Pomyśl – Ułóż – Sprawdź. Najpierw dziecko musi przeczytać i zrozumieć zadanie. Następnie podejmuje decyzję, wybiera odpowiedź i kładzie klocek na odpowiednim polu w zestawie kontrolnym. Na końcu może sprawdzić efekt swojej pracy.

To prosty model, który można przenosić także na inne sytuacje edukacyjne. Uczy zatrzymania się przed odpowiedzią, analizowania informacji, podejmowania decyzji i sprawdzania własnego działania.

Dla rodzica i nauczyciela PUS może być więc nie tylko pomocą w doskonaleniu nauki czytania, ale także sposobem na rozwijanie samodzielności i wiary dziecka we własne możliwości.

Czytanie może być przygodą


Nauka czytania 4

Doskonalenie umiejętności czytania 

Motywacji do nauki czytania nie da się zbudować wyłącznie za pomocą pochwał czy nagród. Potrzebne są przede wszystkim doświadczenia, które pokazują dziecku, że czytanie jest ciekawe, potrzebne i daje satysfakcję.

Książki i klocki PUS pozwalają połączyć ćwiczenie konkretnych umiejętności z elementem zabawy, zagadki i samodzielnego odkrywania poprawnych odpowiedzi. Krótkie zadania, możliwość samokontroli, dopasowanie poziomu trudności i wspólna praca z dorosłym mogą sprawić, że dziecko będzie chętniej sięgało po kolejne wyzwania – nie tylko te czytelnicze.

Autorka: Katarzyna Podgórska, pedagog


< Wróć